ქართული კლავიატურა
   კონტაქტი საიტის რუკა


სტრატეგია
 

    სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის რეფორმის სტრატეგიული ხედვა

 

2. სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის განმარტება 
        - შიდა ფინანსური კონტროლი 
        - ფინანსური მენეჯმენტი და კონტროლი 
        - შიდა აუდიტის კონცეფცია
3. საქართველოში სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის სფეროში არსებული მდგომარეობის ანალიზი 
        - ინსტიტუციონალური ჩარჩოები
        -  გენერალური ინსპექციები 
        - შიდა აუდიტი 
        - კონტროლის პალატა 
        - საქართველოს პარლამენტი 
        - საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი 
        - სამართლებრივი ჩარჩოები 
        - დებულებები 
        -კანონი კონტროლის პალატის შესახებ 
        - კანონი სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ 
4. განსხვავებების ანალიზი
5. რეკომენდაციები
       - კანონმდებლობა 
       - სამართლებრივი ცვლილებები
       - სტრუქტურული ცვლილების რეკომენდაციები 
       - სახელმძღვანელო-ინსტრუქციები და პროცედურები – რეკომენდაციები 
       - ტრეინინგი – რეკომენდაციები 

 

შესავალი


    წინამდებარე სტრატეგია ეფუძნება ევროკავშირის “სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის” (PIFC) კონცეფციასა და აუდიტის უმაღლესი ინსტიტუტების საერთაშორისო ორგანიზაციის (INTOSAI)  მიერ შემუშავებულ დოკუმენტს “სახელმძღვანელო მითითებები სახელმწიფო სექტორის შიდა კონტროლის სტანდარტების შესახებ”.  მას ახორციელებენ საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლების ორგანოები, საჯარო სამართლის იურიდიული პირები, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები და სხვა სტრუქტურები, რომლებიც ფინანსდებიან ბიუჯეტიდან. მისი მიზანია მთავრობაში ან სახელმწიფოს კუთვნილებაში არსებულ, ან მის მიერ კონტროლირებულ ორგანიზაციებში ფინანსური მართვისა (მენეჯმენტის) და კონტროლის განხორციელებისას დაცულ იქნეს ფინანსური მენეჯმენტის სათანადო პრინციპები; უზრუნველყოს დასაბუთებული გარანტია იმისა, რომ განხორციელებული ოპერაციები შეესაბამება სათანადო ფინანსური მართვის, გამჭვირვალობის, ეფექტურობის, ეფექტიანობის და ეკონომიურობის პრინციპებს, ასევე შესაბამის კანონმდებლობას და გაწერილ საბიუჯეტო თანხებს. სტანდარტულ პრაქტიკასთან შესაბამისობის დაცვის მიზნით ზოგიერთი სფერო, რომელიც საზოგადოდ სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის მოქმედების სფეროს განეკუთვნება, როგორიცაა მაგალითად ბუღალტრული აღრიცხვა სახელმწიფო სექტორში, ბიუჯეტის შედგენა, გარე აუდიტი (კონტროლის პალატა) და კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა, წინამდებარე სტრატეგიაში არ არის განხილული.
    სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის სტრატეგიული ხედვა შეიცავს შიდა კონტროლის თანამედროვე საერთაშორისო ინტერპრეტაციას. იგი მოიცავს ყველა შიდა პროცესს, ადამიანური რესურსების, ინფორმაციისა და კომუნიკაციის, წერილობითი სახით არსებული პროცედურების, რისკის ანალიზის და კონტროლის გარემოს ჩათვლით, რომელიც დაწესებულებას ეხმარება დასახული მიზნების მიღწევაში.


2. სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის განმარტება
შიდა კონტროლი ინტეგრირებულ პროცესს წარმოადგენს, რომელიც ხორციელდება ხელმძღვანელობის და თანამშრომლების მიერ და რომლის მიზანია რისკებზე რეაგირება და დასაბუთებული გარანტიის უზრუნველყოფა, რომ ორგანიზაციის მისიის განხორციელებისას  შემდეგი ზოგადი მიზნები მიიღწევა:
ოპერაციების მოწესრიგებული, ეთიკური, ეკონომიური, ეფექტური და ეფექტიანი განხორციელება;
ანგარიშვალდებულების განხორციელება;
შესაბამის კანონებთან და მარეგულირებელ წესებთან შესაბამისობა;
რესურსების დაცვა დაკარგვის, ბოროტად გამოყენებისა და დაზიანებისაგან.
საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით შიდა კონტროლი შედგება შემდეგი კომპონენტებისაგან:
კონტროლის გარემო
რისკის მენეჯმენტი
კონტროლის ღონისძიებები
ინფორმაცია და კომუნიკაცია
ზედამხედველობა და მონიტორინგი
კონტროლის გარემო წარმოადგენს შიდა კონტროლის ყველა დანარჩენი კომპონენტის საფუძველს და განსაზღვრავს ორგანიზაციის გარემოს. კონტროლის გარემო მოიცავს პირად და პროფესიულ პატიოსნებას და ორგანიზაციის ხელმძღვანელობის და თანამშრომლების ეთიკურ ღირებულებებს,  საკადრო რესურსების პოლიტიკის და პრაქტიკის კომპეტენტურობას, მენეჯმენტის სტილს, მისიის და მიზნების თანმიმდევრულ განსაზღვრას და ორგანიზაციულ სტრუქტურას. ეს უკანასკნელი მოიცავს პასუხისმგებლობების განაწილებას და შესაფერისი ანგარიშვალდებულების ჩამოყალიბებას.
რისკის მენეჯმენტი მოიცავს საბიუჯეტო ორგანიზაციების მიერ მიზნების მიღწევის კონტექსტში რისკების იდენტიფიკაციას, შეფასებას, მონიტორინგს და მენეჯმენტს და შესაფერისი ზომების განსაზღვას და მიღებას.
კონტროლის ღონისძიებები წარმოადგენს ჩამოყალიბებულ პოლიტიკას და პროცედურებს, რომელთა მიზანია რისკების მინიმუმამდე დაყვანა და ორგანიზაციის მიერ მიზნების მიღწევა. კონტროლის ღონისძიება ეფექტური რომ იყოს, იგი უნდა იყოს შესაბამისი, მოცემული პერიოდის განმავლობაში თანმიმდევრულად განხორციელებადი, დანახარჯების თვალსაზრისით ეფექტური, სრულყოფილი, გონივრული და კონტროლის მიზნებთან უშუალოდ დაკავშირებული. კონტროლის ღონისძიებები ხორციელდება ორგანიზაციაში ყველა დონეზე და ყველა ფუნქციის შესრულებისას. ისინი მოიცავს აღმოჩენაზე და პრევენციაზე ორიენტირებული კონტროლის ისეთ მექანიზმებს, როგორიცაა დამტკიცება, უფლებამოსილების გადაცემა, დამოწმება, შეჯერება, საოპერაციო პროცედურების და ოპერაციების განხილვა, აქტივების დაცვა, მოვალეობების განაწილება და საინფორმაციო ტექნოლოგიური კონტროლი.
წინასწარი კონტროლი წარმოადგენს პრევენციული კონტროლის მექანიზმს. მსგავსი კონტროლის მაგალითებს წარმოადგენს მოვალეობების განაწილება, უფლებამოსილების მინიჭების და დამოწმების პროცედურები, ქონების და მონაცემთა ბაზების დაცვა და გადამოწმება საბოლოო გადახდის განხორციელებამდე.
შემდგომი კონტროლი ხორციელდება ოპერაციების განხორციელების შემდეგ და მისი მიზანია შესაძლო შეცდომების, გადაცდომების ან უწესრიგობების აღმოჩენა. როდესაც თანამშრომლებისათვის ცნობილია ასეთი კონტროლის არსებობისა და უწესივრობების აღმოჩენის რისკის შესახებ, ეს ირიბი პრევენციული კონტროლის ფუნქციასაც ასრულებს.
ინფორმაცია და კომუნიკაცია დაწესებულებაში ყველა დონეზე საჭიროა ინფორმაცია შიდა კონტროლის ეფექტური ფუნქციონირებისა და ორგანიზაციის მიზნების მიღწევისათვის. ეფექტური კომუნიკაცია ორგანიზაციაში ზევიდან ქვევით, მთელი ორგანიზაციის მასშტაბით უნდა ხორციელდებოდეს. 
მონიტორინგი მოიცავს რეგულარულ მენეჯერულ და ზედამხედველობით ღონისძიებებს, აგრეთვე ცალკეულ შეფასებებს, როგორიცაა მაგალითად შიდა აუდიტორული შემოწმებები. იგი მოიცავს აგრეთვე საქმიანობის შედეგების შეფასებას. მონიტორინგი და შეფასება რეგულარულად და დროულად უნდა განხორციელდეს მთელი ორგანიზაციის მასშტაბით, მის ყველა ქვედანაყოფში. ზემოთ განხილული ხუთი კომპონენტი ერთმანეთთან არის დაკავშირებული და მათი ერთობლიობით უკეთესი შედეგი მიიღება. შიდა კონტროლის მექანიზმები გადაჯაჭვულია საოპერაციო ღონისძიებებთან და ყველაზე ეფექტურია, როდესაც ოპერაციებშია ასახული. 

2.1 შიდა ფინანსური კონტროლი
სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის კონცეფცია ევროკომისიის გენერალური საბიუჯეტო დირექტორატის მიერ გასული საუკუნის 90-იან წლებში შემუშავდა. იგი მოიცავს ფინანსურ მენეჯმენტს, კონტროლს და შიდა აუდიტს, და აგრეთვე საზედამხედველო ქვედანაყოფს ორივე, შიდა აუდიტისა და ფინანსური მენეჯმენტისათვის მთლიან სახელმწიფო სექტორში, რომელსაც ეწოდება ჰარმონიზაციის ცენტრალური ქვედანაყოფი. კონტროლის პალატა, როგორც აუდიტის უმაღლესი ინსტიტუტი, აუდიტის უმაღლესი ინსტიტუტების საერთაშორისო ორგანიზაციის (INთOშAI), ევროკავშირისა და სხვა საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის მიხედვით, განიხილება, როგორც გარე კონტროლის განმახორციელებელი ინსტიტუტი.


2.2 ფინანსური მენეჯმენტი და კონტროლი
ფინანსური მენეჯმენტი და კონტროლი განიხილება, როგორც ხელმძღვანელობის პასუხისმგებლობა, ჩამოაყალიბოს წესების ერთობლიობა, რომელთა მიზანია სახელმწიფო ფინანსების სამართლებრივი, რეგულარული, ეფექტური, ეფექტიანი და ეკონომიური შეგროვება ან გამოყენება. იგი მოიცავს დაგეგმვას და ანგარიშგებას, აგრეთვე, პრევენციულ და შემდგომ ფინანსურ კონტროლს.
ფინანსური მენეჯმენტი და კონტროლი არის ფინანსური და სხვა სახის კონტროლის მექანიზმებისა და კომპონენტების კომპლექსური სისტემა, რომლებიც ინტეგრირებულია ორგანიზაციის ყველა საქმიანობაში, ორგანიზაციული სტრუქტურის, მეთოდებისა და პროცედურების ჩათვლით, რომლებიც ეხება როგორც მხარჯავი ერთეულების ფინანსურ სისტემას, ასევე საოპერაციო და სტრატეგიულ სისტემებს. მან უნდა უზრუნველყოს შემდეგი:
ორგანიზაციის მიერ დასახული მიზნების წარმატებით მიღწევა;
ინფორმაციის (განსაკუთრებით ფინანსური ინფორმაციის) უსაფრთხოება, საიმედოობა, დროულობა და სისრულე;
ოპერაციების შესაბამისობა საკანანონმდებლო მოთხოვნებთან, პოლიტიკასთან, გეგმებსა და პროცედურებთან;
ქონების დაცვა; და
რესურსების ეკონომიური, ეფექტური და ეფექტიანი გამოყენება.
ინტერესთა კონფლიქტი წარმოიშობა, როდესაც შიდა აუდიტორები (ან გარე აუდიტორები) ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემას აფუძნებენ, ავითარებენ ან მის ოპერირებას ახორციელებენ. ამ საქმიანობის ნაცვლად შიდა აუდიტორები პასუხისმგებელნი არიან მოცემული სისტემის ფუნქციონირების, მისი შესაძლო ხარვეზების, ნაკლოვანებების შეფასებასა და რეკომენდაციების მომზადებაზე საბიუჯეტო ორგანიზაციის მიერ მაკორექტირებელი ღონისძიებების განხორციელების მიზნით. დაწესებულების ხელმძღვანელი პასუხისმგებელია ორგანიზაციის მიერ განხორციელებულ საქმიანობაზე. იგი ასევე პასუხისმგებელია შიდა აუდიტის შემდგომ შეთანხმებული ღონისძიებების განხორციელების მონიტორინგზე. 

2.3 შიდა აუდიტის კონცეფცია
კარგად ფუნქციონირებადი შიდა აუდიტის ერთეული ეს არის ორგანიზაციის შიგნით დამოუკიდებელი, ობიექტური სტრუქტურა, რომელიც ეწევა საკონსულტაციო საქმიანობას დაწესებულების ფუნქციონირების გაუმჯობესების მიზნით. შიდა აუდიტი ეხმარება დაწესებულებას, რათა მან თავის მიზნებს მიაღწიოს სისტემების რეგულარული გადასინჯვის გზით, ასევე  პროცედურების, ოპერაციების, მენეჯმენტის, კონტროლის და რისკის მენეჯმენტის გაუმჯობესების შესახებ შეთავაზებული რეკომენდაციების  განხორციელების მეშვეობით. დაწესებულების ხელმძღვანელი და სხვა თანამშრომლები არ უნდა ჩაერიონ შემოწმების ან აუდიტის პროცედურების განხორციელებაში ან ინსპექტორის ან აუდიტორის მიერ შესამოწმებელი ოპერაციების ან ქვედანაყოფების შერჩევაში.
ხშირად წარმოიქმნება გაუგებრობა შიდა აუდიტის და გენ. ინსპექციების როლსა და ფუნქციებთან დაკავშირებით. კონკრეტულად, ფინანსურ რევიზიას - რომელიც ძირითადად მოიცავს იმის დამოწმებას, რომ კონტროლის მექანიზმები განხორციელდა - და შიდა აუდიტს ხშირად შეცდომით აიგივებენ ერთმანეთთან. ქვემოთ მოცემულია ინფორმაცია გენ. ინსპექციების სტერეოტიპული და შიდა აუდიტის სტანდარტული პრაქტიკის შესახებ:
შიდა აუდიტის ძირითადი ფუნქციაა სისტემების/პროცესების ანალიზი სუსტი მხარეების გამოსავლენად პრობლემების წარმოქმნამდე (პროაქტიული), მაშინ როდესაც გენ. ინსპექციები საზოგადოდ რეაგირებას ახდენენ და ისინი ოპერაციებს ამოწმებენ პროცესის ანალიზის ნაცვლად;
შიდა აუდიტი კონტროლის მექანიზმებზე აკეთებს აქცენტს კონტექსტიდან გამომდინარე და არა კანონიერებაზე;
შიდა აუდიტს უფრო საკონსულტაციო ფუნქცია აქვს, ვიდრე დისციპლინური
მრავალი გენ. ინსპექცია მხოლოდ შესყიდვებს ამოწმებს, რაც არ გახლავთ მთელი სამინისტროს ინსპექცია. აუდიტირებისათვის საჭიროა, რომ ყველა სფეროს აუდიტორული შემოწმება იყოს შესაძლებელი;
შიდა აუდიტის განყოფილება არ ამოწმებს ოპერაციების 100%-ს, ასე რომ ყოფილიყო შიდა აუდიტი გახდებოდა შექმნილი ფინანსური მენეჯმენტის და კონტროლის დამატებითი კონტროლი, და არა მონიტორინგის განმახორციელებელი.
გაურკვევლობა შეიძლება წარმოიქმნას აგრეთვე შიდა და გარე (კონტროლის პალატა) აუდიტთან მიმართებითაც. შიდა და გარე აუდიტს, სახელმწიფო სექტორის აუდიტის უზენაეს ორგანოებს, შორის განსხვავებები მოკლედ არის აღწერილი ქვემოთ მოცემულ ცხრილში: 

 

  შიდა აუდიტორი გარე აუდიტორი
ძირითადი მიზნები ახორციელებს სისტემების ანალიზს და რჩევებს აძლევს ხელმძღვანელობას ორგანიზაციის დამცავი სისტემების ადეკვატურობის შესახებ. ახორციელებს სისტემების ტესტირებას, რათა დარწმუნდეს, რომ ისინი შესაფერისად ფუნქციონირებენ და წარადგენს ანგარიშს. აკეთებს დასკვნას ფინანსური ანგარიშგების ,,უტყუარობისა და სამართლიანობის” შესახებ. ანგარიშს აბარებს პარლამენტსა და მოქალაქეებს.
საქმიანობის სფერო პერაციები და სისტემები აქცენტი ფინანსებზე კეთდება
გამოყენებული მიდგომა აფასებს რისკს. ახორციელებს სისტემების შეფასებას, ტესტირებას და გაუმჯობესების რეკომენდაციებს აძლევს ხელმძღვანელობას. საკონსულტაციო ფუნქცია. ახორციელებს აღრიცხვის და ოპერაციების ტესტირებას, რაც ფინანსური ანგარიშგების საფუძველს წარმოადგენს.

3. საქართველოში სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის სფეროში არსებული მდგომარეობის ანალიზი
3.1 ინსტიტუციონალური ჩარჩოები
თვითმმართველობის სისტემის გაძლიერებისაკენ მიმართულ მრავალ რეფორმასთან ერთად, ახალი მთავრობის ერთ-ერთ პრიორიტეტს წარმოადგენს სახელმწიფო სექტორის ფინანსური მართვის (PFM) გაძლიერება.
3.1.1 გენერალური ინსპექციები
ყველა სამინისტროში შექმნილია სტრუქტურა, რომელიც გენერალური ინსპექციის ფუნქციებს ასრულებს. ისინი ინსპექტირების მეშვეობით ძირითადად ამოწმებენ კანონმდებლობასთან შესაბამისობას და სამინისტროს მიერ შემუშავებული მაკონტროლებელი ქმედებების განხორციელებას. პრიორიტეტს წარმოადგენს თაღლითობის ფაქტების გამოვლენა.
გამოძიების ჩატარების უფლების მიხედვით გენერალური ინსპექციების დაყოფა ორ ჯგუფად შეიძლება: ე.წ. ,,სამოქალაქო” სამინისტროებში გენერალური ინსპექცია უფლებამოსილია განახორციელოს აუდიტი და ადმინისტრაციული კონტროლი, თუმცა ვერ აწარმოებს საგამოძიებო მოქმედებებს. თუ არსებობს სამართალდარღვევის საფუძვლიანი ეჭვი, ამ ჯგუფის გენინსპექციები საქმეს სამართალდამცავ ორგანოებს გადასცემენ. შინაგან საქმეთა და  იუსტიციის სამინისტროების გენერალურ ინსპექციებს გამოძიების ჩატარების უფლება აქვთ.
3.1.2 შიდა აუდიტი
ფინანსთა სამინისტროში შეიქმნა შიდა აუდიტის განყოფილება და ის ინსტიტუციონალური განვითარების ადრეულ ეტაპზე იმყოფება. ასევე სხვა გენ. ინსპექციების დებულებაში ჩართულია შიდა აუდიტის ელემენტები, თუმცა შესაბამისი სამართლებრივი ბაზის სიმწირისა და გამოცდილების არქონის გამო მათი მუშაობაც შიდა აუდიტის მიმართულებით შეზღუდულია.
3.1.3 კონტროლის პალატა
კონტროლის პალატა არის სახელმწიფო საფინანსო-ეკონომიკური კონტროლის უმაღლესი ორგანო, რომელიც ახორციელებს აუდიტს.
კონტროლის პალატა თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია და ემორჩილება მხოლოდ კანონს. დაუშვებელია მის საქმიანობაში ჩარევა ან/და მისი საქმიანობის კონტროლი, ამ საქმიანობასთან დაკავშირებით ანგარიშის მოთხოვნა, თუ ეს პირდაპირ არ არის გათვალისწინებული კანონით. აკრძალულია კონტროლის პალატაზე ყოველგვარი პოლიტიკური ზეწოლა, აგრეთვე ნებისმიერი სხვა ქმედება, რომელმაც შეიძლება ხელყოს მისი დამოუკიდებლობა.
კონტროლის პალატა უწყებრივად, ფინანსურად, ფუნქციონალურად და ორგანიზაციულად დამოუკიდებელია.
კონტროლის პალატის უფლებამოსილება, მისი კომპეტენციის ფარგლებში, ვრცელდება საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლების ორგანოებზე, საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებზე, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებზე, საქართველოს ეროვნულ ბანკზე, სახელმწიფოს, ავტონომიური რესპუბლიკისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის მიერ 50 პროცენტზე მეტი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ საწარმოზე, სხვა იურიდიულ და ფიზიკურ პირებზე, ორგანიზაციებსა და დაწესებულებებზე.
კონტროლის პალატა ძირითადად ამოწმებს საქართველოს სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების ხარჯვასა და შესრულებას და სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების საკუთრების მართვასა და განკარგვას.
3.1.4 საქართველოს პარლამენტი
საქართველოს პარლამენტი არჩევითი საკანონმდებლო ორგანოა. მისი ფუნქცია საქართველოს კონსტიტუციაში შემდეგნაირადაა განსაზღვრული: `საქართველოს პარლამენტი არის ქვეყნის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანო, რომელიც ახორციელებს საკანონმდებლო ხელისუფლებას, განსაზღვრავს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს, კონსტიტუციით განსაზღვრულ ფარგლებში კონტროლს უწევს მთავრობის საქმიანობას და ახორციელებს სხვა უფლებამოსილებებს~. 
3.1.5 საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი
საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი ზედამხედველობას უწევს საქართველოს მთავრობის ფინანსურ ქმედებებს და გარკვეულ ორგანოებს, რომლებიც უშუალოდ პარლამენტის წინაშე არიან ანგარიშვალდებულნი, მათ შორის საქართველოს კონტროლის პალატას. აღნიშნული კომიტეტი ახორციელებს საფინანსო-საბიუჯეტო, საგადასახადო და საბაჟო და სავალუტო სისტემების ცვლილებების მოსალოდნელი შედეგების შეფასებას, აკეთებს დასკვნებს, შეიმუშავებს რეკომენდაციებს იღებს გადაწყვეტილებებს; იგი მონიტორინგს უწევს კანონმდებლობის და პარლამენტის დადგენილებების მოთხოვნების შესრულებას.
3.2 სამართლებრივი ჩარჩოები
საქართველოში დღესდღეობით შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ ნორმატიული ბაზა არ არის განვითარებული.  არსებობს მომიჯნავე კანონთა ნუსხა, რომელიც გარკვეულწილად ზოგად აუდიტორულ პრინციპებს განსაზღვრავს. საბიუჯეტო სისტემის შესახებ საქართველოს კანონის 44-ე მუხლის თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და კონტროლის პალატას ეკისრება ვალდებულება შემოსულობებთან და გადასახდელებთან დაკავშირებული ოპერაციების შიდა აუდიტის პროცედურების თაობაზე მიიღონ სათანადო სამართლებრივი აქტები. ანალოგიურად, ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის შესახებ კანონის 24.5 ქვეპუნქტით განსაზღვრულია შემდეგ: ,,საქართველოს ფინანსთა სამინოსტროსა და საქართველოს კონტროლის პალატის მიერ ერთობლივად მიღებული (გამოცემული) შესაბამისი სამართლებრივი აქტების საფუძველზე და საერთაშორისო სტანდარტებზე დაყრდნობით ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოები ამტკიცებენ ოპერაციების შიდა აუდიტის განხორციელების პროცედურებს. შიდა აუდიტი ხორციელდება ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოს უშუალო ზედამხედველობით”.
3.2.1 დებულებები
გენერალური ინსპექციების, როგორც სამინისტროს სტრუქტურული დანაყოფის, ფუნქციები განისაზღვრება მათი დებულებებით, რომელთაც ამტკიცებს შესაბამისი მინისტრი. დებულებებით განსაზღვრულია გენ. ინსპექციის საქმიანობის სფეროსათვის მიკუთვნებულ საკითხთა ნუსხა. გენ. ინსპექციები შესაბამისი სამინისტროების დებულებებშია ასახული. ამ თვალსაზრისით გამონაკლისს წარმოადგენს რამდენიმე სამინისტრო (მათ შორის: ფინანსთა სამინისტრო და შინაგან საქმეთა სამინისტრო), სადაც გენ. ინსპექციები მეტი დამოუკიდებლობის ხარისხით სარგებლობენ.
3.2.2 კანონი კონტროლის პალატის შესახებ
ფინანსური კონტროლის საკითხებს გარკვეულწილად ეხება კანონი ,,კონტროლის პალატის შესახებ”, რომელიც განსაზღვრავს პალატის უფლებამოსილებას და მისი, როგორც სახელმწიფო ფინანსური ინსპექციის/აუდიტის უმაღლესი ორგანოს კომპეტენციას. აღნიშნული კანონით დადგენილია, რომ კონტროლის პალატის ფუნქციას განეკუთვნება სახელმწიფო მატერიალური და ფულადი რესურსების გამოყენების კანონიერების, დანახარჯების მიზნობრიობისა და ეფექტიანობის შეფასება და ანალიზი. მან უნდა წარადგინოს წინადადებები დარღვევებისა და გადაცდომების აღმოსაფხვრელად. კონტროლის პალატის დებულების შესაბამისად კონტროლის პალატა პასუხისმგებელია რევიზია-შემოწმებების, სრული აუდიტის და თემატური აუდიტის ჩატარებაზე.
3.2.3 კანონი სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ
კანონი სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ წარმოადგენს ფინანსური კონტროლის სფეროს მთავარ მარეგულირებელ დოკუმენტს. გენ. ინსპექციების მიერ ჩატარებული შემოწმებებით და კონტროლის პალატის მიერ განხორციელებული აუდიტის მეშვეობით, როგორც წესი მოწმდება სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონთან შესაბამისობა. ფინანსურ მენეჯმენტსა და კონტროლთან მიმართებაში საჯარო სამსახურის შესახებ კანონით გათვალისწინებულია მოვალეობების განაწილება და ვიზირება. საქმის წარმოების ერთიანი წესების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით განსაზღვრულია დოკუმენტების შენახვის და დაარქივების სტანდარტები. 
 

4. განსხვავებების ანალიზი
არსებული ვითარებისა და სტრატეგიულ ხედვას შორის განსხვავებების ადვილად აღქმის მიზნით ამ თავის დასაწყისში მოცემულია ჯამური ანალიზი (იგი ეყრდნობა ევროკავშირის ექსპერტის დახმრებით გაკეთებულ განსხვავებების ვრცელ ანალიზს (დანართი N1)), სადაც საქართველოს სახელმწიფო სექტორში არსებული მდგომარეობა შედარებულია აუდიტის უმაღლესი ინსტიტუტების საერთაშორისო ორგანიზაციის სტანდარტებთან და ევროკავშირის საუკეთესო პრაქტიკასთან. განსხვავებების ანალიზის შედეგად გამოვლენილი ფაქტები შეჯამებულია ქვემოთ მოცემულ ცხრილში:
 

INTOS-ს შიდა კონტროლის სტანდარტები

საქართველოს მთავრობა

ევროკავშირის საუკეთესო პრაქტიკა

სამართლებრივი საფუძვლები

  • ხელმძღვანელობა ზოგადად პასუხისმგებელია შიდა კონტროლის სისტემის შემუშავებაზე, განხორციელებაზე, მისი ნორმალური ფუნქციონირების მონიტორინგსა და დოკუმენტირებაზე..

 

 

  • ,,საბიუჯეტო სისტემის შესახებ” კანონი ფინანსთა სამინისტროს და კონტროლის პალატას აკისრებს ერთობლივ პასუხისმგებლობას საბიუჯეტო ოპერაციების ინსპექტირების შესახებ სამართლებრივი აქტების მიღებაზე.
    • სხვა სპეციფიური კანონით შიდა ფინანსური კონტროლის, შიდა აუდიტის ან შიდა ინსპექტირების საკითხები არ რეგულირდება.
    • აუდიტის ზოგადი პროცედურები ასახულია გენ. ინსპექციების ან სამინისტროების დებულებებში, რომლებიც უნდა დამტკიცდეს მინისტრის ან პრემიერ მინისტრის მიერ. სხვა სტანდარტიზებული წერილობითი პროცედურები მხოლოდ საწყისი შემუშავების ეტაპზეა.
    • თბილისის მუნიციპალიტეტის გარდა სხვა ადგილობრივ თვითმმართველობებში შიდა კონტროლის სისტემა არ არსებობს.

     
  • აუდიტის უმაღლესი ინსტიტუტები ახორციელებენ შიდა კონტროლის და აუდიტის მონიტორინგს, მაგრამ იმისათვის, რომ შეინარჩუნონ დამოუკიდებლობა, არ არიან პასუხისმგებელნი შიდა კონტროლის მექანიზმების შემუშავებაზე, ან სამართლებრივი აქტების მიღებაზე.
    • არსებობს კონკრეტული კანონები, რომლებიც ეხება შიდა აუდიტს და ფინანსურ მენეჯმენტს და კონტროლს.
    • შიდა აუდიტის დეტალური პროცედურები მოცემულია სახელმძღვანელო ინსტრუქციებში, რომელთაც შიდა აუდიტის უფროსი ამტკიცებს.
    • შიდა აუდიტის განხორციელება მოეთხოვება ადგილობრივი თვითმმართველობის ყველა ორგანოს და სახელმწიფო ფინანსების ყველა სხვა მიმღებს.
     

INTOS-ს შიდა კონტროლის სტანდარტები

საქართველოს მთავრობა

ევროკავშირის საუკეთესო პრაქტიკა

შიდა აუდიტი და გენ. ინსპექციები

  • • შიდა აუდიტი უნდა იყოს დამოუკიდებელი, ობიექტური საკონსულტაციო საქმიანობა, რომელიც ქმნის დამატებით ღირებულებას და აუმჯობესებს ორგანიზაციის ფუნქციონირებას. იგი ორგანიზაციას ეხმარება მიზნების მიღწევაში რისკის მენეჯმენტის, კონტროლის და თვითმმართველობის პროცესების შეფასებისა და გაუმჯობესებისათვის სისტემური, ორგანიზებული მიდგომის გამოყენებით.
    • ცალკეული შეფასებების (შიდა აუდიტის მიერ) მასშტაბი და სიხშირე დამოკიდებული უნდა იყოს ძირითადად რისკების შეფასებასა და მიმდინარე მონიტორინგის პროცედურების ეფექტურობაზე.
     
  • პრაქტიკაში გენ. ინსპექციის დამოუკიდებლობის ხარისხი განსხვავდება უწყებიდან უწყებამდე, მაგ. ზოგიერთ გენ. ინსპექციის უფროსს პრემიერ-მინისტრი ნიშნავს, რაც ზრდის მათი დამოუკიდებლობის ხარისხს; ზოგადად სისტემის შიგნით გენ. ინსპექციები დამოუკიდებლად მოქმედებენ და პასუხისმგებელნი და ანგარიშვალდებულნი არიან მხოლოდ ორგანიზაციის ხელმძღვანელის წინაშე.
    • გენ. ინსპექციათა უმეტესობას არ გააჩნია წლიური გეგმები, რომლებიც ჩვეულებისამებრ ძალიან ზოგადია. მხოლოდ ორ გენ. ინსპექციას აქვს მრავალწლიანი ოფციალური გეგმა, რათა უზრუნველყონ სისტემის ყველა ორგანოს შემოწმება სამი წლის განმავლობაში.
    • ზოგიერთი სფეროს და პროცესის აუდიტი საერთოდ არ ტარდება, მაშინ როდესაც ზოგიერთი სფერო 100%-ით მოწმდება.
    • უფრო ,,პოლიციელის” როლს ასრულებენ.
     
  • შიდა აუდიტები ევროკავშირში დამოუკიდებლობის მაღალი ხარისხით სარგებლობენ.
    • წლიური გეგმა მოიცავს გარკვეულ გაუნაწილებელ დროს დაუგეგმავი აუდიტის, ან შემოწმების ჩასატარებლად მოცემული წლის განმავლობაში.
    ყველა სფერო და პროცესი ექვემდებარება აუდიტს, რომელიც შერჩევით ხორციელდება.
    შიდა აუდიტები არ ახორციელებენ “პოლიციელს როლს” არამედ მათი მიზნი პრევენცია და სისტემის გაჯანსაღებაა, ნაცვლად დისციპლინური დევნისა.
    .

INTOS-ს შიდა კონტროლის სტანდარტები

საქართველოს მთავრობა

ევროკავშირის საუკეთესო პრაქტიკა

თვითმმართველობითი ანგარიშვალდებულობა

  • შიდა კონტროლის ერთ-ერთი მიზანია საჯარო ანგარიშვალდებულების ფუნქციის შესრულება.
    • ხელმძღვანელობა და თანამშრომლები ყველა დონეზე უნდა იყვნენ ჩართული რისკის მართვის პროცესში, რათა უზრუნველყონ დასაბუთებული გარანტიის არსებობა იმის შესახებ, რომ ორგანიზაციის მისია და ზოგადი მიზნები მიღწეული იქნება.
  • სტრატეგიული და წლიური მიზნების დასახვის, ან სამინისტროების მიღწევების ანგარიშგების ოფიციალური სისტემა განვითარების ეტაპზეა და სრულად ჩამოყალიბებული სისტემატიზებული ფორმა ჯერ არ გააჩნია.
  • მთავრობაში არსებობს სტრატეგიული და წლიური მიზნების დასახვის და ამ მიზნების მიღწევის თაობაზე პარლამენტის და სამოქალაქო საზოგადოების წინაშე ანგარიშგების ოფიციალური სისტემა.

INTOS-ს შიდა კონტროლის სტანდარტები

საქართველოს მთავრობა

ევროკავშირის საუკეთესო პრაქტიკა

ადამიანური რესურსები და ტრეინინგი

  • კონტროლის გარემოს ელემენტები მოიცავს ადამიანური რესურსების პოლიტიკას და პრაქტიკას.
    • ადამიანური რესურსების პოლიტიკა და პრაქტიკა მოიცავს თანამშრომლების დაქირავებას, მათთვის სამუშაოს გაცნობას, ტრეინინგს (ფორმალური და სამუშაო ადგილზე), განათლებას, შეფასებას, რჩევების მიცემას, წახალისებას, კომპენსირებას და მაკორექტირებელ ქმედებებს.
    • მოსამსახურეთა დაქირავების, ტრეინინგის, შეფასების, კომპენსირების და წახალისების მეთოდები კონტროლის გარემოს მნიშვნელოვანი შემადგენელი ნაწილია.
    • მნიშვნელოვანია გაწეული საქმიანობის შედეგების შეფასებაც.
     
  • თანამშრომელთა შეფასების სისტემა უნიფიცირებულად ორგანიზებული-არ არის.
    • წახალისება და ბონუსების სისტემა მნიშვნელოვნად განსხვავდება სხვადასხვა სტრუქტურებში.
    • ასვე, განსხვავებულია თანამშრომელთა დაქირავებისა პრაქტიკა.
    • არ არსებობს უწყვეტი გადამზადების სისტემა, თუმცა მთელი რიგი სამინისტროები აქტიურად იყენებენ ტრეინინგს ადამიანური რესურსების გასაძლიერებლად.
     
  • არსებობს თანამშრომელთა ყოველწლიური შეფასების ოფიციალური სისტემა.
    • ადამიანური რესურსების პოლიტიკა ორიენტირებულია მაქსიმალურად კონკურსის საფუძველზე თანამშრომელთა აყვანაზე, რათა შეირჩეს საუკეთესო.
    • ხოლო პრემიების გაცემის წესი შეფასებებს ემყარება.
     

INTOS-ს შიდა კონტროლის სტანდარტები

საქართველოს მთავრობა

ევროკავშირის საუკეთესო პრაქტიკა

წერილობითი პროცედურები

  • ხელმძღვანელობა პასუხისმგებელია ისეთი დეტალური პოლიტიკის, პროცედურების და პრაქტიკის ჩამოყალიბებაზე, რომელიც მიესადაგება ორგანიზაციის ოპერაციებს, უზრუნველყოფს მათ დანერგვას და ოპერაციების შემადგენელ ნაწილად ჩამოყალიბებას.
    • ორგანიზაციას უნდა გააჩნდეს წერილობითი მტკიცებულება შიდა კონტროლის პროცესის კომპონენტების შესახებ, მისი მიზნების და კონტროლის ღონისძიებების ჩათვლით.
     
  • წერილობითი პროცედურები დებულებების ნაწილია და ამდენად, ისინი ზოგადია, ხოლო მათი შეცვლა შრომატევადი პროცესია.
    • დეტალური წერილობითი პროცედურების განუვითარებლობა იწვევს ახალი თანამშრომლების ჭარბ ტრეინინგს და წარმოქმნის პროცედურების არასწორად გაგების რისკს.
  • წერილობითი პროცედურები, რომელთაც ამტკიცებს დეპარტამენტის, ან განყოფილების უფროსი, ყოველი განყოფილების ან დეპარტამენტის ყველა რუტინულ პროცესს მოიცავს. აღნიშნული პროცედურების განახლება და გაუმჯობესება განუწყვეტლივ ხდება.
    • წერილობითი პროცედურების გარკვევით ჩამოყალიბების შედეგად მცირდება ახალი თანამშრომლების ტრეინინგის და ზედამხედველობის საჭიროება, მცირდება აგრეთვე პროცედურების არასწორად გაგების რისკი.

INTOS-ს შიდა კონტროლის სტანდარტები

საქართველოს მთავრობა

ევროკავშირის საუკეთესო პრაქტიკა

რისკის ანალიზი და მენეჯმენტი

  • რისკის შეფასება, როგორც შიდა კონტროლის შემადგენელი ნაწილი, მთავარ როლს თამაშობს კონტროლის შესაბამისი ღონისძიებების შერჩევაში. იგი წარმოადგენს ორგანიზაციის მიზნების მიღწევასთან დაკავშირებული რისკების იდენტიფიცირების, ანალიზისა და შესაბამისი რეაგირების შემუშავების პროცესს.
  • სამინისტროების უმრავლესობას არ გააჩნია რისკის ანალიზისა და მენეჯმენტის ოფიციალური სისტემები.
     
  • ყველა სამინისტროს, მათ დეპარტამენტებს და ყველა მხარჯველ სტრუქტურას მოეთხოვება წელიწადში მინიმუმ ერთხელ რისკების ანალიზის განხორციელება.
     

INTOS-ს შიდა კონტროლის სტანდარტები

საქართველოს მთავრობა

ევროკავშირის საუკეთესო პრაქტიკა

კონტროლის ღონისძიებები

  • თანამშრომლებმა შეიძლება არასაჭირო პროცედურების გვერდის ავლა სცადონ; არაეფექტურმა ოპერაციებმა შეიძლება გამოიწვიოს შეფერხებები, ზედმეტმა პროცედურებმა შეიძლება ზეგავლენა მოახდინოს თანამშრომელთა შემოქმედებითობაზე და მათი პრობლემის გადაჭრის უნარზე, ან ვადებზე, დანახარჯებზე, ან გაწეული მომსახურების ხარისხზე.
  •  
  • კონტროლის მექანიზმები ზოგჯერ შრომატევადი და არაეფექტურია, მოითხოვს მინისტრის, ან მინისტრის მოადგილის მიერ დამოწმებას.
    • საინფორმაციო ტექნოლოგიური კონტროლი გასაუმჯობესებელია ბევრ სამინისტროში.
     
  • კონტროლის ანალიზს ახორციელებს ხელმძღვანელობა და შიდა აუდიტი მათი ეფექტიანობის თვალსაზრისით, რათა მოხდეს მათი შესაბამისად შესწორება.
    • ბიუჯეტის სახსრების ყველა მხარჯველი სტრუქტურის საინფორმაციო ტექნოლოგიური პოლიტიკა უზრუნველყოფს მინიმალურ საინფორმაციო ტექნოლოგიურ კონტროლს, რომლის მონიტორინგი ხორციელდება შიდა და გარე აუდიტის მიერ.
     

5. რეკომენდაციები
ზემოთ აღნიშნული ანალიზით გამოვლენილი შიდა აუდიტის საერთაშორისოდ აღიარებული სტანდარტებისა და ზემოთ ჩამოთვლილი განსხვავების გათვალისწინებით, მომზადდა შიდა აუდიტის სრულფასოვანი დანერგვისათვის აუცილებელი  რეკომენდაციები. ისინი მოცემულია #1 დანართში და შეჯამებულია მომდევნო ქვე-თავებში:

5.1 კანონმდებლობა

5.1.1 სამართლებრივი ცვლილებები:
საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ უნდა უზრუნველყოს შიდა აუდიტთან დაკავშირებული ქვესაკანონმდებლო ნორმატიული ბაზის სრულფასოვანი შემუშავება “საბიუჯეტო სისტემის შესახებ” კანონის 44-ე მუხლის შესაბამისად; საჭიროების შემთხვევაში უნდა შემუშავდეს სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ ცალკე კანონმდებლობა, რომლის მიხედვითაც საქართველოს მთავრობის შიგნით განსაზღვრულ სახ. უწყებას მიენიჭება შიდა აუდიტის და ფინანსური მენეჯმენტის და კონტროლის შესახებ დამხმარე სამართლებრივი აქტების შემუშავების უფლებამოსილება.
გენ. ინსპექციების (შიდა აუდიტის) განყოფილებების დებულებებში უნდა აისახოს ამ ქვედანაყოფების შიდა აუდიტთან დაკავშირებული უფლება-მოვალეობები და უნდა განისაზღვროს მათი ურთიერთობა სამინისტროსთან, ჰარმონიზაციის ცენტრალურ ქვედანაყოფთან, კონტროლის პალატასთან და სხვა სახელმწიფო სტრუქტურებთან. ყოველდღიური პროცედურები უნდა აისახოს ინსპექციის ან შიდა აუდიტის სახელმძღვანელო-ინსტრუქციებში.
ცვლილებები უნდა შევიდეს შესაბამის სამართლებრივ აქტებში, რაც საშუალებას მისცემს უწყებებს მოახდინონ რუტინული შიდა პროცედურების დელეგირება და გაზარდონ არსებული კონტროლის მექანიზმების ეფექტურობა.
გადასახედია და განახლებას საჭიროებენ რიგი ნორმატიული აქტები, რათა მოდეს ანგარიშგების, შეფასებისა და წახალისების სისტემების უნიფიცირება – სისტემატიზაცია. შესაბამისი, ცვლილებების განხორციელება იქნება საჭირო ასევე თანამშრომელთა დათხოვნა/დანიშვნის პროცედურებშიც. 

 

5.2 სტრუქტურული ცვლილების რეკომენდაციები
შერჩეულ სახელმწიფო უწყებასთან (უწყებაში) უნდა შეიქმნას ჰარმონიზაციის ცენტრალური ქვედანაყოფი, რომელიც პასუხისმგებელი იქნება შემდეგზე:
სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის კონცეფციის დანერგვა საბიუჯეტო დაწესებულებებში და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებში როგორც ფინანსური მენეჯმენტის და კონტროლის, ისე შიდა აუდიტის თვალსაზრისით;
სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის კოორდინირება ევროკავშირთან და სხვა ქვეყნებთან;
ფინანსური მენეჯმენტისა და კონტროლის და შიდა აუდიტის მეთოდოლოგიის და სახელმძღვანელო პრინციპების შემუშავება ყველა საბიუჯეტო დაწესებულებისათვის და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებისათვის;
შესაბამისი ტრეინინგების ჩატარების უზრუნველყოფა და ცნობიერების ამაღლება სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის თვალსაზრისით;
შიდა აუდიტის სერთიფიცირების პროგრამის დაფუძნება და მართვა;
სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის კანონმდებლობის შემუშავება;
სახელმწიფო სექტორის შიდა ფინანსური კონტროლის სტრატეგიის შემუშავებისას აუდიტის უზენაეს ორგანოსთან, ძირითად სამინისტროებთან და მუნიციპალიტეტებთან კოორდინირება;
საბიუჯეტო ორგანიზაციებში და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებში ფინანსური მენეჯმენტის და კონტროლის და შიდა აუდიტის კუთხით მდგომარეობის შეფასება და ანგარიშგება.
თითოეულ სამინისტროში უნდა ჩამოყალიბდეს შიდა აუდიტის განყოფილება, რომელიც იმუშავებს საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის, განსაკუთრებით კი შიდა აუდიტორთა ინსტიტუტის, შესაბამისად. უფროსი შიდა აუდიტორი უშუალოდ მინისტრის წინაშე უნდა იყოს ანგარიშვალდებული. შიდა აუდიტთან დაკავშირებული უნდა აისახოს შესაბამის სამართლებრივ აქტებში (დებულებებში).
საზოგადოდ მკაცრი იერარქია აფერხებს ხელმძღვანელ პირებამდე ინფორმაციის ნაკადს. აღნიშნული საფრთხის თავიდან აცილების მიზნით, მენეჯერული ანგარიშვალდებულება და კომუნიკაციის პროცესები უნდა აისახოს სათანადო პროცედურებში, რაც ჰარმონიზაციის განყოფილებამ უნდა ითავოს.

5.3 სახელმძღვანელო-ინსტრუქციები და პროცედურები – რეკომენდაციები
სახელმძღვანელო-ინსტრუქციების და პროცედურების სახით მწირი სახელმძღვანელო ინსტრუქციები არსებობს როგორც ხელმძღვანელობისათვის, ასევე სხვა საჯარო მოხელეებისათვის. ჰარმონიზაციის ცენტრალური ქვედანაყოფი შეიმუშავებს შემდეგ სახელმძღვანელო-ინსტრუქციებს:
შიდა აუდიტის სტანდარტიზებული სახელმძღვანელო-ინსტრუქცია ყველა სამინისტროსა და სხვა საბიუჯეტო დაწესებულების შიდა აუდიტის გნყოფილებებისათვის;
ფინანსური მენეჯმენტისა და კონტროლის (საინფორმაციო ტექნოლოგიური კონტროლის ჩათვლით) სტანდარტიზებული სახელმძღვანელო-ინსტრუქცია ყველა სამინისტროსა, სხვა საბიუჯეტო დაწესებულების ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების შიდა აუდიტის გნყოფილებებისათვის;
ადამიანური რესურსების სახელმძღვანელო-ინსტრუქციაში ნათლად უნდა აისახოს პროცედურები თანამშრომლების დაქირავების, წახალისების და შეფასებების თანამედროვე საუკეთესო პრაქტიკის დანერგვის მიზნით.
დებულებებში მოცემული მოვალეობების ზოგადი ჩამონათვალის გარდა, მწირია განყოფილებების და დეპარტამენტების წერილობითი პროცედურები. უნდა მოხდეს ყველა პროცედურის, როგორც საბაზისო შიდა კონტროლის დოკუმენტირება, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს განყოფილების, დეპარტამენტის და ადგილობრივი მთავრობის მიზნების ეფექტიანად მიღწევა. განყოფილებებმა და დეპარტამენტებმა უნდა გამოიყენონ ეს შესაძლებლობა და ხელახლა ჩამოაყალიბონ თავიანთი პროცედურები, ისე რომ ეფექტიანობა და შიდა კონტროლი კარგად დაბალნსდეს. მენეჯერული ანგარიშვალდებულება უნდა აისახოს პროცედურების ხელახლა ჩამოყალიბების პროცესში. უპირველეს ყოვლისა, უნდა ჩამოყალიბდეს რისკის ანალიზის და რისკის მენეჯმენტის პროცედურები.

5.4 ტრეინინგი – რეკომენდაციები
ახალი ცვლილებების ახსნისა და ხელშეწყობისათვის საჭირო იქნება ტრეინინგების ჩატარება. უნდა ჩატარდეს შემდეგი სახის ტრეინინგი:
საწყისი ტრეინინგი გენერალური ინსპექციებისთვის აუდიტისა და სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის საკითხებზე,;
ფინანსური მენეჯმენტის საკითხებში, საინფორმაციო ტექნოლოგიური კონტროლის ჩათვლით, ტრეინინგი საბიუჯეტო დაწესებულებების ხელმძღვანელებისა და თანამშრომლებისათვის – თავდაპირველად გარე დახმარებით, შემდგომ კი ჰარმონიზაციის ცენტრალური ქვედანაყოფის მიერ;
ტრეინინგი შიდა აუდიტის საკითხებში – თავდაპირველად გარე დახმარებით, შემდგომ კი ჰარმონიზაციის ცენტრალური ქვედანაყოფის მიერ;
ტრეინინგი პროცედურების დაწერის, შემუშავების და ხელახლა ჩამოყალიბების საკითხებში;
ტრეინინგი რისკის ანალიზისა და რისკის მენეჯმენტის საკითხებში – თავდაპირველად გარე დახმარებით, შემდგომ კი ჰარმონიზაციის ცენტრალური ქვედანაყოფის მიერ.
ჩვენ ქვემორე ხელისმომწერნი ვადასტურებთ, რომ წინამდებარე სტრატეგიის დოკუმენტი შემუშავებულია ჩვენს მიერ, ვეთანხმებით მასში არსებულ მოსაზრებებსა და რეკომენდაციებს  და ვიღებთ ვალდებულებას ჩვენივე სფეროებში მისი შესრულებისა და საბოლოო იმპლემენტაციისათვის.  
 

პაპუნა პეტრიაშვილი       
საქართველოს ფინანსთა მინისტრის პირველი
მოადგილე (ჯგუფის ხელმძღვანელი)

დავით კერესელიძე           
საქართველოს მთავრობის კანცელარიის
 უფროსის პირველი მოადგილე

არჩილ შარვაშიძე           
საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს
სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება
გენერალური ინსპექციის უფროსი

ზურაბ მიმინოშვილი         
საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და
სპორტის სამინისტროს ადმინისტრაციული
დეპარტამენტის დირექტორი;

მარიამ ვალიშვილი        
საქართველოს ენერგეტიკის
მინისტრის პირველი მოადგილე;

თამარ მარტიაშვილი         
საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების
მინისტრის პირველი მოადგილე;               
      
ლევან ჭოლაძე             
საქართველოს სოფლის მეურნეობის
მინისტრის პირველი მოადგილე;

თინა ბურჯალიანი          
საქართველოს იუსტიციის მინისტრის
პირველი მოადგილე;

გიორგი კერვალიშვილი       
საქართველოს კონტროლის პალატის
თავმჯდომარის მოადგილე

ლევან დავითულიანი          
საქართველოს საგარეო საქმეთა
მინისტრის მოადგილე;

გელა ბერძენიშვილი
საქართველოს თავდაცვის
მინისტრის მოადგილე;

ირაკლი გაჩეჩილაძე          
საქართველოს ეკონომიკური განვითარების
მინისტრის მოადგილე;

ეკატერინე ზღულაძე         
საქართველოს შინაგან საქმეთა
მინისტრის პირველი მოადგილე;

დავით ლომიძე             
საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და
სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილე;

დავით ხოსრუაშვილი         
ქ. თბილისის მერიის საფინანსო-საქალაქო
სამსახურის უფროსი

ანა ჟვანია                   
საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების 
მინისტრის პირველი მოადგილე;                             

არჩილ გაგნიძე       
საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების
მინისტრის მოადგილე;       
                           
ალექსი მაჭავარიანი            
საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი
რესურსების მინისტრის პირველი მოადგილე
                                   
 

 
© 2010 შიდა აუდიტი